Pratik, Akıldan Bölme Yöntemi


Çarpma, toplama ve çıkarmadan sonra son ana işlem için bildiğim kısa yolları yazarak, 4 işlemi tamamlıyorum.

Aslında bölmede en pratik yol sadeleştirmedir. İki sayı da çiftse, önce 2’ye böleriz. Sonra mümkünse yeniden. Ya da sonları 0 ile bitiyorsa 10’a bölüp o sıfırları sadeleştiririz vb.

Çarpım tablosunu ezberleyip benimsedikten sonra küçük sayılarda pek sorun yaşanmıyor. 24 ile 8’i yan yana gördüğümüzde, bölünce 3 çıkacağını görmek zor değil. Ya da tam tersi. Kısaca, biliriz ki bölme, çarpmanın tersidir. Pratik çarpmayı anlattığım yazıyı okumamışsanız önce oraya bakmanızı tavsiye ederim. Çünkü orada resimlerle destekledim anlattığımı ancak burası için biraz tembellik edip, sadece anlatacağım.

Yalnız bu yöntem işin temeli. Özellikle 7, 8 ve 9 için kusursuz işliyor. Diğer ufak sayılarda sorun çıkarır. Baştan söyleyeyim. Bizim işimiz buradan hareketle büyük sayıları bölmek.

56 örneğiyle başlayayım. 8’e böldüğümüzde referans olarak 10 alacağız ve aradaki fark olan 2’yi not edelim.

Böldüğümüz sayı olan 56’nın onlar basamağıyla bu 2’yi toplayıp bölüm kısmına yazıyoruz. Yani 2+5 = 7

7’nin 10’dan farkı ise 3. Bunu da not edelim.

Not ettiğimiz sayıların çarpımı 2×3=6

Bunu da 56’nın birler basamağından çıkarıyoruz. 6-6=0 Yani kalan yok.

57’i 8’e bölmüş olsak yine aynı işlemler olurdu fakat en sonda 7-6=1 diyerek, kalanın 1 olduğunu söylerdik.

Bir de 55’i bu yöntemle bölelim. Başlarda yine aynı biçimde gidip en sonda 5’ten 6 çıkmaz deriz. Bu durumda anlıyoruz ki bulduğumuz bölüm yanlış. Onu 1 azaltarak 7-1=6 olarak düzeltiriz ve bölünen sayımız 55’in birler basamağına 10 ekleyip 15 olarak kabul ederiz. Son olarak, 10-6=4 olduğundan 2×4=8 ve 15-8 da kalanımız, yani 7.

Görüldüğü üzere biraz karışık bir yöntem. O yüzden çok detaylandırmayacağım. Eğer klasik bölme yöntemi size daha kolay geliyorsa, yolunuzu değiştirmeyin. Ancak bunu denemenin de bir zararı olmaz. Neticede, en başta yazdığım gibi, bölmenin pratik yolu sadeleştirmektir.

Sadeleştirme yaparken dikkat edilecek nokta, önce küçük sayıya bölmektir. Örnek vereyim. 5888 / 8 =?

Bu işlemde direkt 8’e bölmek yerine önce 4 sonra 2’ye bölebiliriz, veyahut 3 kere 2’ye. Küçük sayıya bölmek daha kolay demiştim, o yüzden 2’ye bölelim. 5000 ve 888’i ayrı ayrı ele alabiliriz. Yani 2500 + 444 şekline getiririz ki bu da 2944 yapar. Şu anda işlemimiz 2944 / 4 = ? halini aldı, çünkü iki tarafı da 2 ile sadeleştirdik. Şimdi yine direkt 4’e bölmek yerine iki kez 2’ye bölerek de aynı işlemi yapabiliriz. Sayımızı 2000 + 900 + 44 şeklinde düşünürsek çok kolay. Hepsini yarıya indiriyoruz. 1000 + 450 + 22 olur. Bunu da aklımızda kolayca 1477 diye toplarız. Şu anda işlem 1477 / 2 oldu. Son rakam 7 tek sayı olduğundan tam bölünemeyeceği açık. Bir eksiğini bölüp, kalan 1 deriz. Yani 1000 + 400 + 70 + 6, böldüğümüzde 500+200+35+3, o da eşittir 738. Bölüm 738, kalan 1’dir.

Sonu 5 ile biten sayıları bölmek

Örnekle açıklamak en güzeli. 1085 / 35= ? diye soralım.

Sadeleştirme yerine, öncelikle genişletme yapalım. Her iki sayıyı da 2 ile çarpalım. 1000 + 80 + 5, çarpınca 2170 yapıyor. 35’in iki katı da 70. Başlangıçtaki soru şu anda 2170 / 70 haline geldi. Artık sadeleştirme yapabiliriz. Hemen 10’a bölüp sıfırları attığımızda, 217 / 7 = ? Halen zor mu görünüyor bilmiyorum ama 217 = 210 + 7’dir. Bu sayıları direkt 7’e bölmek zor olmasa gerek. 30 + 1, yani tüm sonuç 1085 / 35 = 31 buluruz.

Kısaca, sonu 5 ile biten iki sayıyı bölüyorsak, önce 2 ile çarpıp sonra 10’a böleriz ve geri kalanı bildiğimiz gibi.

One thought on “Pratik, Akıldan Bölme Yöntemi

Yorumunuzu Yapın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s